Restrukturyzacja gospodarstwa a potrącenie przez mleczarnię z wypłaty za mleko — czy mogą to zrobić?

Masz podpisaną z mleczarnią umowę/ogólne warunki skupu, w których jest zapis o potrąceniach (kompensacie), i czy w restrukturyzacji masz już nadzorcę/układ albo postanowienie sądu ograniczające takie spłaty „sprzed” restrukturyzacji? Napisz też, czy ich należność jest wymagalna i czy masz od nich konkretną notę/rozliczenie, z czego i na jakiej podstawie chcą potrącać.

W takiej sytuacji kluczowe jest, czy w restrukturyzacji masz już otwarte postępowanie i czy ta zaległość została ujęta jako wierzytelność — wtedy samowolne potrącanie może być traktowane jak obejście zasad równego zaspokajania wierzycieli. Potrącenie co do zasady jest możliwe tylko przy spełnieniu warunków (wzajemne, wymagalne należności), ale w trakcie restrukturyzacji często pojawiają się ograniczenia i bezpieczniej, żeby mleczarnia uzgodniła to z doradcą restrukturyzacyjnym/nadzorcą układu. Jeśli grożą wstrzymaniem odbioru, to tym bardziej warto szybko ustalić na piśmie zasady rozliczeń (np. dobrowolne raty albo odrębna umowa), żeby nie wyszło, że „ściągają” dług poza planem. Najlepiej skonsultuj to od razu z osobą prowadzącą Twoją restrukturyzację, bo znaczenie mają konkretne daty i etap postępowania.

Jeśli nie byłoby restrukturyzacji, mleczarnia co do zasady może próbować potrącić swoją wymagalną wierzytelność (za paszę/leki) z Twoją wierzytelnością o zapłatę za mleko, ale tylko przy spełnieniu warunków potrącenia i bez „dowolnego” narzucania zasad. W restrukturyzacji sytuacja się komplikuje, bo stare zobowiązania zwykle powinny trafić do układu i być spłacane według jego zasad, a nie przez jednostronne zaspokajanie się z bieżących wypłat. To, czy potrącenie będzie dopuszczalne, zależy m.in. od tego, na jakim etapie i w jakim trybie jest postępowanie oraz kiedy dokładnie powstały i stały się wymagalne obie wierzytelności. Jeśli masz nadzorcę/zarządcę, pokaż mu od razu umowy, faktury i zapowiedź potrąceń — często da się szybko ustalić, czy takie działanie jest w ogóle skuteczne i jak je wstrzymać. Poproś mleczarnię o pisemne stanowisko, na jakiej podstawie i w jakiej wysokości chcą potrącać, bo „albo potrącamy, albo nie odbieramy” bywa elementem presji, a nie zawsze zgodnym z zasadami postępowania. Równolegle warto rozważyć propozycję ugodowego harmonogramu spłaty w ramach układu, żeby nie ryzykować wstrzymania odbioru. W praktyce to jest temat na pilną konsultację z prawnikiem restrukturyzacyjnym, bo jeden dobrze napisany sprzeciw/wezwanie potrafi zatrzymać potrącenia, zanim narobią szkód w płynności.

Co do zasady potrącenie jest możliwe tylko przy spełnieniu warunków potrącenia (wzajemne, wymagalne wierzytelności), ale w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego często są istotne ograniczenia dla potrąceń „starych” długów powstałych przed otwarciem postępowania, więc warto to zweryfikować w dokumentach sprawy i u doradcy restrukturyzacyjnego. Jeśli mleczarnia grozi wstrzymaniem odbioru, to tym bardziej dobrze szybko ustalić, czy takie potrącenie nie omija ochrony wynikającej z restrukturyzacji.

Co do zasady potrącenie jest możliwe tylko wtedy, gdy obie strony mają wobec siebie wymagalne, jednorodzajowe (pieniężne) należności, ale w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego takie potrącenia bywały ograniczone – zwłaszcza gdy „stary” dług ma być potrącany z „nową” zapłatą za bieżące dostawy po otwarciu postępowania. Dlatego kluczowe jest, na jakim etapie restrukturyzacji jesteś (i od kiedy formalnie trwa) oraz jak masz uregulowane rozliczenia w umowie z mleczarnią. Poproś mleczarnię o informację na piśmie, na jakiej podstawie i w jakiej wysokości chcą potrącać, a sprawę skonsultuj od razu z doradcą restrukturyzacyjnym/nadzorcą – często da się to ułożyć tak, żeby odbiór mleka nie stanął, a spłata zaległości była zgodna z zasadami postępowania. Jeśli zaczną potrącać „z automatu” mimo restrukturyzacji, warto reagować szybko, bo to może rozwalić płynność i plan układu.

U mnie w podobnej sytuacji mleczarnia próbowała potrącać zaległość “z automatu”, ale dopiero po rozmowie wyszło, że bez jasnych ustaleń na piśmie i przy trwającej restrukturyzacji to może narobić więcej szkody niż pożytku. Najbezpieczniej jest poprosić ich o wskazanie podstawy potrącenia i warunków na piśmie, bo często straszą wstrzymaniem odbioru, żeby wymusić spłatę. Jeśli masz otwarte postępowanie, to takie rozliczenia potrafią wchodzić w temat układu i wierzytelności, więc warto to od razu skonsultować z doradcą od restrukturyzacji. Finalnie u mnie skończyło się na ugodzie i harmonogramie spłat, a potrącenia były tylko w uzgodnionej wysokości, żeby nie zabić płynności.