PZU po obwieszczeniu: dopłaty wspólników lub podwyższenie kapitału w spółce z o.o. – czy to dopuszczalne?

Czy dopłaty/podwyższenie kapitału mają służyć wyłącznie bieżącej płynności (na koszty operacyjne), czy planujecie nimi także spłacać wybrane zobowiązania objęte układem? Jakie macie założenia co do „zwrotu” – chodzi o formalny zwrot dopłat z art. 179 k.s.h., wypłatę dywidendy, czy np. pożyczkę wspólnika i jej spłatę? Czy w planie restrukturyzacyjnym lub wstępnych propozycjach układowych przewidujecie jakiekolwiek świadczenia na rzecz wspólników w trakcie PZU, i czy nadzorca układu wprowadził ograniczenia co do rozporządzania środkami? No i na jakim etapie PZU jesteście (czy są już złożone propozycje układowe i wyznaczone terminy głosowania)?

U nas w PZU po obwieszczeniu dopłaty wspólników i podwyższenie kapitału były co do zasady dopuszczalne, ale wszystko robiliśmy w pełnej koordynacji z nadzorcą układu, bo łatwo zahaczyć o czynności przekraczające zwykły zarząd i wtedy bez jego zgody (a czasem także dodatkowych formalności) lepiej nie ruszać tematu. Nadzorca i tak patrzy na to, czy zasilenie nie psuje logiki układu i czy nie tworzy ryzyka „wyciągania” pieniędzy kosztem wierzycieli. Zwrot środków wspólnikom w trakcie postępowania w praktyce jest bardzo trudny do obrony – dopłaty i kapitał zwykle traktuje się jako realne wzmocnienie spółki, a nie krótkoterminową pożyczkę do oddania. My przyjęliśmy zasadę: najpierw bezpieczeństwo układu i transparentność, a dopiero potem myślenie o ewentualnym zwrocie po ustabilizowaniu sytuacji.

Co do zasady zasilenie spółki dopłatami wspólników albo podwyższeniem kapitału po obwieszczeniu w PZU jest dopuszczalne, o ile jest prawidłowo umocowane w KSH i nie godzi w interes wierzycieli ani wykonanie układu. W praktyce takie działania często traktuje się jako czynności mogące wykraczać poza zwykły zarząd, więc bezpiecznie jest uzgodnić je z nadzorcą układu (zwykle jego zgoda wystarcza, a sąd pojawia się dopiero przy sporze lub wątpliwościach). Zwrot dopłat czy „wyjęcie” środków wspólnikom w trakcie postępowania jest co najmniej bardzo ryzykowne i najczęściej nie do obrony, bo może zostać ocenione jako pokrzywdzenie wierzycieli. Jeżeli w ogóle, to raczej dopiero po ustabilizowaniu sytuacji i przy zachowaniu formalnych warunków (w tym ochrony wierzycieli) oraz po konsultacji z nadzorcą.

Co do zasady zarówno dopłaty wspólników (jeśli umowa spółki je przewiduje i są uchwalone prawidłowo), jak i podwyższenie kapitału zakładowego są na etapie PZU po obwieszczeniu dopuszczalne, ale warto to skonsultować z nadzorcą układu, bo może to wpływać na układ i sposób traktowania wierzycieli. Zwrot takich środków w trakcie postępowania bywa problematyczny (dopłaty co do zasady są zwrotne dopiero po spełnieniu ustawowych warunków, a kapitału zakładowego nie „oddaje się” bez formalnej procedury), więc zwykle nie zakłada się ich szybkiego wycofania.

Czy w obwieszczeniu i w planie restrukturyzacyjnym przewidujecie jakiekolwiek ograniczenia co do wypłat na rzecz wspólników (w tym zwrotu dopłat, pożyczek wspólnika, dywidendy) oraz czy nadzorca układu wydał już wytyczne dot. finansowania w toku PZU? Dopytam też: czy dopłaty miałyby być wniesione na podstawie postanowień umowy spółki (art. 177–179 KSH), czy planujecie zmianę umowy i formalne podwyższenie kapitału do KRS? I jaki jest cel zasilenia – bieżące koszty i utrzymanie działalności czy spłaty wybranych wierzycieli – bo od tego często zależy ocena dopuszczalności i ryzyka zarzutów pokrzywdzenia. Na koniec: czy rozważacie zwrot tych środków jeszcze przed zatwierdzeniem układu, czy dopiero po zakończeniu postępowania?

Co do zasady zarówno dopłaty wspólników (jeśli umowa spółki je przewiduje) jak i podwyższenie kapitału są w PZU możliwe, bo to zasilenie poprawia płynność i nie jest „wyprowadzaniem” majątku. Trzeba jednak sprawdzić, czy w Państwa sprawie dana czynność nie wchodzi w katalog działań wymagających zgody nadzorcy układu (a czasem także zatwierdzenia przez sąd), bo po obwieszczeniu swoboda zarządu bywa ograniczona. Zwrot środków wspólnikom w toku postępowania to już inna kategoria – co do zasady jest bardzo ryzykowny, może zostać potraktowany jak niedopuszczalna wypłata na rzecz wspólników i kwestionowany jako sprzeczny z celem postępowania. Najbezpieczniej uzgodnić to z nadzorcą układu przed podjęciem uchwał i przelewów.

U nas w PZU po obwieszczeniu też pojawił się temat szybkiego zasilenia spółki i finalnie poszliśmy w dopłaty, bo były przewidziane w umowie spółki i dało się je zrobić relatywnie sprawnie uchwałą wspólników. Nikt nie mówił, że to „zakazane” na tym etapie, ale nadzorca układu bardzo chciał to zobaczyć wcześniej i mieliśmy od niego zgodę/akcept na piśmie, żeby nie było wątpliwości, czy to nie jest czynność przekraczająca zwykły zarząd. Z sądem nie mieliśmy w tym zakresie żadnego kontaktu, bo całość została ogarnięta na poziomie spółka–nadzorca, natomiast nadzorca patrzył, czy takie zasilenie nie rozjeżdża założeń układu i czy jest transparentne dla wierzycieli. Podwyższenie kapitału też jest możliwe, tylko w praktyce trwa dłużej przez notariusza i KRS, więc jako „ratunek na płynność” bywa mniej elastyczne. Co do zwrotu środków w trakcie postępowania, nas od tego mocno odradzano: nawet jeśli dopłaty teoretycznie mogą podlegać zwrotowi, to w realiach PZU wygląda to jak wyciąganie pieniędzy do wspólników, co może budzić sprzeciw nadzorcy i ryzyko zarzutu działania na szkodę wierzycieli. My potraktowaliśmy te pieniądze jako wsparcie „do końca układu” i dopiero po ustabilizowaniu sytuacji wracaliśmy do rozmowy, czy w ogóle jest przestrzeń na jakiekolwiek wypłaty do wspólników. Najbezpieczniej jest ustalić z nadzorcą z góry formę, dokumenty i cel zasilenia, a temat ewentualnego zwrotu po prostu odsunąć, dopóki postępowanie się nie uspokoi.